Jan Kozakowski , foto Robert Kukułka

Jan Kozakowski

Urodził się 28 stycznia 1937 roku w kolonii Pietraszuńce (powiat lidzki, województwo nowogródzkie II RP). Był czwartym z kolei, spośród pięciorga rodzeństwa, dzieckiem Edmunda i Stanisławy z domu Lubianiec. Pochodził z zamożnej rodziny. Jego rodzice posiadali duże gospodarstwo i ziemię orną. Podczas wojny ojciec był w partyzantce Armii Krajowej. 1946 roku, w obawie przed represjami sowieckimi, opuścił Nowogródczyznę. Wyjechał do Polski, gdzie ukrywał się w Olsztynie pod zmienionym nazwiskiem. Sześć lat później Jan Kozakowski wraz z matką i rodzeństwem został deportowany do południowego Kazachstanu. Tam w niewolniczych warunkach pracował na rzecz kołchozu o nazwie „Bolszewik”. Ukończył szóstą i siódmą klasę Szkoły Średniej „Pobieda” w Kirowie i rozpoczął naukę w Technikum Mechanizacji Rolnictwa w Kapłan Biegu. W 1956 roku, w ramach „drugiej repatriacji”, wraz z rodziną wrócił do Polski. Zdobył średnie wykształcenie zawodowe i osiedlił się w Pieszycach, gdzie do emerytury pracował w Fabryce Zegarów, przechodząc kolejne etapy awansu od robotnika do mistrza. Zaangażował się w działalność Związku Sybiraków Ziemi Dzierżoniowskiej, gdzie do dzisiaj jest cenionym członkiem.

 
 

  Ładowanie zesłańców do wagonów towarowych w Lidzie (Lida, 1952)


 

  Dramatyczne pożegnanie z ojczyzną Polaków skazanych na wywózkę (Lida, 1952)


 

  Listy do żony w czasie transportu na zesłanie (Brańsk, Orle, 1952)


 

  Jazda w nieznane i próby śledzenia trasy podróży na zesłanie (Rosja – droga na zesłanie, 1952)


 

  Handel wymienny na stacji w Aralsku sposobem zdobycia żywności przez zesłańców (Aralsk, 1952)


 

  Brak wody i skrajne wyczerpanie zesłańców w czasie podróży pociągiem (Taszkient, 1952)


 

  Ostatni etap podróży na zesłanie (Pachta Arał, 1952)


 

  Zatrucie wodą niezdatną do picia i sposoby leczenia biegunki (kołchoz „Bolszewik”, rejon kirowski, obwód południowokazachstański, 1952)


 

  Pierwszy dzień pobytu w kołchozie „Bolszewik” (kołchoz „Bolszewik”, rejon kirowski, obwód południowokazachstański, 1952)


 

  Sposób na bolące zęby (kołchoz „Bolszewik”, rejon kirowski, obwód południowokazachstański, 1953)


 

  Bardzo skromne racje żywnościowe dla Polaków na zesłaniu w Kazachstanie (kołchoz „Bolszewik”, rejon kirowski, obwód południowokazachstański, 1953)


 

  Trudna droga do zdobycia średniego wykształcenia w Kazachstanie w latach 50. XX w. (Kapłan Bieg, 1954)


 

  Starania o uzyskanie pozwolenia na wyjazd do Polski (Kirow, 1955-1956)


 

  Wizyta na komendzie wojewódzkiej NKWD w Szymkiencie (Szymkient, 1956)


 

  Adaptacja do nowych warunków życia po przyjeździe z Kazachstanu do Polski w 1956 roku (Widzew, 1956)


 

 
 

 
 

1
 Ładowanie zesłańców do wagonów towarowych w Lidzie

2
 Dramatyczne pożegnanie z ojczyzną Polaków skazanych na wywózkę

3
 Listy do żony w czasie transportu na zesłanie

4
 Jazda w nieznane i próby śledzenia trasy podróży na zesłanie

5
 Handel wymienny na stacji w Aralsku sposobem zdobycia żywności przez zesłańców

6
 Brak wody i skrajne wyczerpanie zesłańców w czasie podróży pociągiem

7
 Ostatni etap podróży na zesłanie

8
 Zatrucie wodą niezdatną do picia i sposoby leczenia biegunki

9
 Pierwszy dzień pobytu w kołchozie „Bolszewik”

10
 Sposób na bolące zęby

11
 Bardzo skromne racje żywnościowe dla Polaków na zesłaniu w Kazachstanie

12
 Trudna droga do zdobycia średniego wykształcenia w Kazachstanie w latach 50. XX w.

13
 Starania o uzyskanie pozwolenia na wyjazd do Polski

14
 Wizyta na komendzie wojewódzkiej NKWD w Szymkiencie

15
 Adaptacja do nowych warunków życia po przyjeździe z Kazachstanu do Polski w 1956 roku

 
 

 
 

Jan Kozakowski, fragment relacji z 13 lipca 2024